કૃષ્ણા નદીમાંથી મળી આવી રામ લાલા જેવી પ્રાચીન વિષ્ણુની પ્રતિમા, મળી આવ્યા દશાવતારના નિશાન

Ancient Ram Lala-like statue of Vishnu found in Krishna river, traces of Dashavatar found

કર્ણાટકના રાયચુર જિલ્લાના એક ગામમાં કૃષ્ણા નદીમાં ભગવાન વિષ્ણુની પ્રાચીન પ્રતિમા મળી આવી છે. પુરાતત્વવિદોના મતે રામ લાલાની નવી બનેલી પ્રતિમા સાથે મેળ ખાતી આ પ્રાચીન મૂર્તિ 11મી કે 12મી સદીની હોઈ શકે છે. ભગવાન વિષ્ણુની આ ઉભી પ્રતિમાના પ્રભામંડળની આસપાસ ‘દશાવતાર’ કોતરવામાં આવ્યા છે.

સૂત્રોનું કહેવું છે કે આ અનોખા સંયોગમાં સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે લગભગ હજાર વર્ષ જૂની મૂર્તિનો દેખાવ અને સ્વરૂપ અયોધ્યામાં રામ લાલાના ભવ્ય અને દિવ્ય મંદિરમાં સ્થાપિત મૂર્તિ જેવો જ છે. ભગવાન વિષ્ણુની આ મૂર્તિની સાથે એક પ્રાચીન શિવલિંગ પણ મળી આવ્યું છે.

પ્રતિમા મંદિરના ગર્ભગૃહનો ભાગ હોવી જોઈએ
રાયચુર યુનિવર્સિટીના પ્રાચીન ઇતિહાસ અને પુરાતત્વના લેક્ચરર ડૉ. પદ્મજા દેસાઈએ ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ અંગે જણાવ્યું હતું કે તે મંદિરના ગર્ભગૃહનો એક ભાગ હોવો જોઈએ. સંભવતઃ મંદિરને તોડફોડથી બચાવવા માટે તેને નદીમાં ફેંકવામાં આવ્યું હશે. આ પ્રતિમાને થોડું નુકસાન થયું છે. મૂર્તિના નાકને થોડું નુકસાન થયું છે.

પ્રતિમામાં ખાસ કોતરણી કરવામાં આવી છે
ડો. દેસાઈએ જણાવ્યું કે કૃષ્ણા નદી વિસ્તારમાં મળેલી આ પ્રતિમામાં ખાસ કોતરણી છે. વિષ્ણુના દશાવતારને તેની આભા પર દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તેના પર મત્સ્ય, કુર્મ, વરાહ, નરસિંહ, વામન, રામ, પરશુરામ, કૃષ્ણ, બુદ્ધ અને કલ્કી શણગારેલા છે.

વિષ્ણુની ઉભી પ્રતિમાને ચાર હાથ છે
વિષ્ણુની ઉભી પ્રતિમાને ચાર હાથ છે, જેમાં બે ઉભા હાથ શંખ અને ચક્રથી સજ્જ છે. બે હાથ સીધા નીચેની તરફ આશીર્વાદની મુદ્રામાં છે. તેમાંથી એક છે ‘કટી હસ્ત’ અને બીજું છે ‘વરદ હસ્ત’.

જોકે, આ મૂર્તિ પર ગરુડનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું નથી. જ્યારે સામાન્ય રીતે વિષ્ણુની મૂર્તિમાં ગરુડ પણ હોય છે. આ મૂર્તિ શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખિત ભગવાન વેંકટેશ્વર જેવી જ છે. દેસાઈએ ધ્યાન દોર્યું કે ભગવાન વિષ્ણુ સજાવટને પસંદ કરે છે અને તેથી તેમને માળા અને ઝવેરાતથી શણગારવામાં આવ્યા છે.