કેન્દ્ર સરકારે પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના (PMBJP) હેઠળ 15000 થી વધુ જનઔષધિ કેન્દ્રો (JAK) સ્થાપવાનો લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કર્યો છે. સરકારે માર્ચ 2025 ની સમયમર્યાદા નક્કી કરી હતી, પરંતુ નિર્ધારિત સમય કરતાં બે મહિના વહેલા લક્ષ્યને સફળતાપૂર્વક પ્રાપ્ત કરી લીધું છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરી સુધીમાં, દેશભરમાં કુલ ૧૫૦૫૭ જન ઔષધિ કેન્દ્રો સેવા પૂરી પાડી રહ્યા છે. શુક્રવારે (28 માર્ચ) સંસદમાં પૂછાયેલા એક પ્રશ્નના જવાબમાં કેન્દ્રીય રસાયણ અને ખાતર મંત્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ લોકસભામાં આ માહિતી આપી હતી. નડ્ડાએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે 31 માર્ચ, 2025 સુધીમાં 15,000 જન ઔષધિ કેન્દ્રો ખોલવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું, જે જાન્યુઆરી 2025 માં પૂર્ણ થયું હતું. નડ્ડાએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર હવે જન ઔષધિ કેન્દ્રોના નેટવર્કને માર્ચ 2026 સુધીમાં 20,000 અને માર્ચ 2027 સુધીમાં 25,000 સુધી વિસ્તૃત કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
દવાઓના ભાવમાં 80% સુધીનો ઘટાડો થયો છે.
આ યોજના હેઠળ, 2047 પ્રકારની દવાઓ અને 300 પ્રકારના સર્જિકલ સાધનો પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે, જે હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, ચેપ વિરોધી, ઓન્કોલોજી અને જઠરાંત્રિય જેવા મહત્વપૂર્ણ તબીબી ક્ષેત્રોને આવરી લે છે. આ ઉત્પાદનોની કિંમત તેમના સમકક્ષો કરતા 50 થી 80 ટકા ઓછી છે. ખાનગી ક્ષેત્રમાં, આ દવાઓ કોઈપણ વધારાના ડિસ્કાઉન્ટ વિના નિશ્ચિત MRP પર વેચાય છે.
નડ્ડાએ કહ્યું કે તેમની યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય વધુ દવાઓનો પુરવઠો પૂરો પાડવાનો છે, જેથી લોકો જન ઔષધિ કેન્દ્રોમાંથી સસ્તા ભાવે દવાઓ ખરીદી શકે. ગુરુગ્રામમાં દવાઓના સંગ્રહ માટે એક કેન્દ્રીય વેરહાઉસ બનાવવામાં આવ્યું છે, જેનાથી વિતરણ અને પુરવઠા શૃંખલાનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, સુરત અને ગુવાહાટીમાં પણ આવી જ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. સરકારે જન ઔષધિ કેન્દ્રોમાંથી દવાઓ સપ્લાય કરવાની જવાબદારી 36 વિતરકોને સોંપી છે.
ગયા વર્ષ કરતાં વેચાણમાં 33%નો વધારો
મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં, 28 ફેબ્રુઆરી સુધીમાં, 1767.18 કરોડ રૂપિયાની દવાઓનું વેચાણ થયું છે, જે ગયા વર્ષે 1327 કરોડ રૂપિયાની દવાઓના વેચાણ કરતાં 33 ટકા વધુ છે. સરકારે ઉદ્યોગસાહસિકો, NGO, ટ્રસ્ટ સહિત ખાનગી કંપનીઓને દવા કેન્દ્રો ખોલવા માટે ઓનલાઈન અરજી કરવા જણાવ્યું છે. JAK ખોલતી વખતે, એ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે છે કે બીજા કેન્દ્રથી તેનું અંતર ઓછામાં ઓછું 1 કિલોમીટર હોવું જોઈએ.
સરકાર દ્વારા બ્લોક અને જિલ્લા સ્તરે JAK ખોલવાની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવી છે. છેલ્લા 10 વર્ષની વાત કરીએ તો, JAK દ્વારા MRP ના આધારે 6975 કરોડ રૂપિયાની દવાઓ વેચવામાં આવી છે. પરિણામે, બ્રાન્ડેડ દવાઓના ભાવની સરખામણીમાં લોકોએ 30 હજાર કરોડ રૂપિયા બચાવ્યા છે. દરરોજ ૧૦-૧૨ લાખ લોકો તબીબી કેન્દ્રોમાંથી સસ્તી દવાઓ ખરીદે છે.
