ઘણીવાર તમે સાંભળ્યું હશે કે આ કેસમાં કોઈ ચોક્કસ કેસના ગુનેગારને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી છે. પણ શું તમે જાણો છો કે ગુનેગારને કયા નિયમો હેઠળ ફાંસી આપવામાં આવે છે? તમે ટીવી પર કે ફિલ્મોમાં પણ જોયું હશે કે કોઈ ગુનેગારને ફાંસી આપતા પહેલા તેની છેલ્લી ઇચ્છા પૂછવામાં આવે છે. પરંતુ શું ખરેખર આવું થાય છે અને જો થાય છે, તો આ પરંપરા ક્યારે અને ક્યાંથી શરૂ થઈ? ચાલો શોધી કાઢીએ.
આ પરંપરા ઘણા સમયથી ચાલી આવે છે
ફાંસી આપતા પહેલા દરેક કેદીને તેની છેલ્લી ઇચ્છા પૂછવામાં આવે છે. છેલ્લી ઇચ્છા પૂછવાની પરંપરા ક્યારે શરૂ થઈ તે ખબર નથી, પરંતુ તે સદીઓથી ચાલી આવે છે. કારણ કે પહેલાના સમયમાં લોકો માનતા હતા કે જો મૃતકની છેલ્લી ઇચ્છા પૂર્ણ ન થાય તો તેનો આત્મા ભટકતો રહે છે. એટલા માટે આજે પણ કોઈપણ કેદીને ફાંસી આપતા પહેલા તેની છેલ્લી ઈચ્છા ચોક્કસ પૂછવામાં આવે છે. જેલ માર્ગદર્શિકામાં કોઈની છેલ્લી ઇચ્છા પૂછવાની કોઈ જોગવાઈ નથી, છતાં તે લાંબા સમયથી જેલ પરંપરાનો એક ભાગ રહી છે.
દિલ્હી જેલમાં લાંબા સમય સુધી અધિકારી રહેલા સુનીલ ગુપ્તાએ એક વખત કહ્યું હતું કે આવી જોગવાઈ છે કારણ કે જો કોઈ ગુનેગાર તેની છેલ્લી ઇચ્છામાં કહે કે તેને ફાંસી ન આપવી જોઈએ, તો તેની ઇચ્છા સ્વીકારી શકાતી નથી. તેથી, જેલ મેન્યુઅલમાં છેલ્લી ઇચ્છા પૂરી કરવાની કોઈ જોગવાઈ નથી. પણ પરંપરા ચાલી રહી છે, તેથી છેલ્લી ઈચ્છા પૂછવામાં આવી છે. કેદીને તેની છેલ્લી ઇચ્છા વિશે પૂછવામાં આવે છે – તે છેલ્લી વાર શું ખાવા માંગે છે, તેના પરિવારને મળવા માંગે છે, કોઈ પાદરી કે મૌલવીને મળવા માંગે છે, અથવા કોઈ ધાર્મિક પુસ્તક વાંચવા માંગે છે.
જો કેદી આ સિવાય બીજું કંઈ માંગે છે, તો જેલના નિયમો મુજબ તે પૂર્ણ થઈ શકે છે કે નહીં તે જોવામાં આવે છે. જો તેને પૂર્ણ કરવામાં લાંબો સમય લાગે, તો તે ઇચ્છા અસ્વીકાર્ય માનવામાં આવે છે. જો ગુનેગાર તેના છેલ્લા 14 દિવસમાં વાંચવા માટે કોઈ પુસ્તક માંગે છે, તો તે તેને આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ફાંસી હંમેશા સવારે આપવામાં આવે છે, જેથી અન્ય કેદીઓના કામમાં વિક્ષેપ ન આવે. બીજું કારણ એ છે કે આ પછી પરિવારને અંતિમ સંસ્કાર માટે સમય મળે છે.