Rishi Sunak: યુકેની સંસદે રવાન્ડા રેફ્યુજી બિલ પસાર કર્યું છે. આ બિલ હેઠળ બ્રિટિશ સરકાર ગેરકાયદેસર રીતે બ્રિટન આવતા લોકોને આફ્રિકન દેશ રવાંડા મોકલશે. આ બિલ છેલ્લા બે વર્ષથી અટવાયેલું હતું અને તેને કોર્ટમાં પણ પડકારવામાં આવ્યું હતું. આખરે તમામ મુશ્કેલીઓ બાદ આ બિલ હવે કાયદો બનવા જઈ રહ્યું છે. બ્રિટનના ગૃહ પ્રધાન જેમ્સ ક્લેવરલીએ કહ્યું કે રવાન્ડા બિલ સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે અને તે થોડા દિવસોમાં કાયદો બની જશે.
શું છે રવાન્ડા રેફ્યુજી બિલ અને શા માટે તેનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો હતો?
રવાન્ડા રેફ્યુજી બિલ યુકેમાં ગેરકાયદેસર રીતે આવતા શરણાર્થીઓને રોકવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, ખાસ કરીને જેમને ગુનાહિત ટોળકી દ્વારા નાની બોટમાં બ્રિટન મોકલવામાં આવે છે. આ બિલ હેઠળ બ્રિટિશ સરકાર ગેરકાયદેસર રીતે બ્રિટન આવતા શરણાર્થીઓને આફ્રિકન દેશ રવાંડા મોકલશે. આ રવાન્ડાના શરણાર્થીઓ બ્રિટિશ નાગરિકતા માટે અરજી કરી શકશે. જેમની અરજીઓ સ્વીકારવામાં આવશે તેમને બ્રિટન બોલાવીને નાગરિકતા આપવામાં આવશે. જેમની અરજીઓ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં તેઓ કાં તો રવાંડામાં સ્થાયી થવા અથવા ત્રીજા દેશમાં આશ્રય મેળવવા માટે અરજી કરી શકશે.
પોલિસી હેઠળ, ગેરકાયદેસર રીતે બ્રિટન આવતા લોકોને 1 જાન્યુઆરી, 2022 થી રવાન્ડા મોકલી દેવાના હતા. જો કે હજુ સુધી તેની શરૂઆત થઈ નથી. હવે જ્યારે સંસદ દ્વારા કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો છે, એવું માનવામાં આવે છે કે રવાન્ડા માટે પ્રથમ ફ્લાઇટ ટૂંક સમયમાં શરૂ થશે. રવાન્ડા બિલ હેઠળ, યુકે સરકારે રવાંડા સરકાર સાથે સ્થળાંતર સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ હેઠળ, બ્રિટિશ સરકારે 2023 ના અંત સુધીમાં રવાન્ડાને 240 મિલિયન પાઉન્ડ ચૂકવ્યા છે અને પાંચ વર્ષ માટે કુલ ચૂકવણી 370 મિલિયન પાઉન્ડ થશે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બ્રિટન રવાંડા મોકલવામાં આવેલા દરેક વ્યક્તિ માટે 1.5 લાખ પાઉન્ડ ચૂકવશે. હાલમાં, સરકાર બ્રિટનમાં શરણાર્થીઓ પર વાર્ષિક ચાર બિલિયન પાઉન્ડ ખર્ચે છે. સંધિ જણાવે છે કે એક સ્વતંત્ર દેખરેખ સમિતિ સુનિશ્ચિત કરશે કે રવાન્ડા તેની જવાબદારીઓનું પાલન કરે છે.
આ બિલ વર્ષ 2022માં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. જો કે આ બિલને ભારે વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેની સામે બ્રિટનની સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી પણ દાખલ કરવામાં આવી હતી. જે બાદ બ્રિટિશ સુપ્રીમ કોર્ટે આ બિલ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જે લોકોને નાગરિકતા નહીં મળે તેમને તેમના મૂળ દેશમાં પાછા ફરવું પડશે અને ત્યાં તેમને ત્રાસ આપવામાં આવી શકે છે. તેના આધારે સુપ્રીમ કોર્ટે આ બિલને માનવાધિકાર વિરુદ્ધ ગણાવ્યું હતું. સર્વોચ્ચ અદાલતે એમ પણ કહ્યું હતું કે બ્રિટિશ સરકારે પોતે રવાંડા પર ન્યાયિક હત્યાઓ, કસ્ટોડિયલ મૃત્યુ અને ત્રાસનો આરોપ લગાવીને ટીકા કરી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટના વાંધા બાદ બ્રિટિશ સરકારે સેફ્ટી ઑફ રવાન્ડા બિલ રજૂ કર્યું હતું, જેમાં બ્રિટિશ સરકારે કહ્યું હતું કે રવાન્ડા એક સુરક્ષિત દેશ છે.
કાયદાકીય પડકારો હજુ પૂરા થયા નથી
રવાન્ડા બિલ બ્રિટિશ સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ સરકારને હજુ પણ તેના સંબંધમાં કાયદાકીય પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. વાસ્તવમાં, આ બિલને યુરોપિયન કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી શકે છે કારણ કે બ્રિટન હજી પણ માનવ અધિકાર પર યુરોપિયન કન્વેન્શનનો સભ્ય દેશ છે અને યુરોપિયન કોર્ટે અગાઉ પણ આ બિલ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં, શક્ય છે કે યુરોપિયન કોર્ટ ભવિષ્યમાં તેની સામે પણ કાર્યવાહી કરી શકે.
ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં સ્થળાંતર કરનારાઓ પર નજર રાખતી સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2022માં જ ગેરકાયદેસર રીતે બ્રિટનમાં આવનારા શરણાર્થીઓની સંખ્યા 45,744 હતી. તેમજ શરણાર્થીઓની કુલ સંખ્યા 7,45,000 હતી. બ્રિટનની વિપક્ષી લેબર પાર્ટી પણ આ બિલનો વિરોધ કરી રહી છે અને તેણે જાહેરાત કરી છે કે જો તેઓ સત્તામાં આવશે તો તેમની સરકાર આ બિલ પાછું ખેંચી લેશે. આ વર્ષના અંતમાં બ્રિટનમાં સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે.
