મધ્યપ્રદેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી, છિંદવાડાના ભૂતપૂર્વ સાંસદ અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા કમલનાથ હવે તેમના રાજકીય કારકિર્દી વિશે શું વિચારી રહ્યા છે? શું કમલનાથ કેન્દ્રમાં પાછા જવા માંગે છે કે મધ્યપ્રદેશમાં રહેવા માંગે છે? છિંદવાડાના લોકો જાણવા માટે ઉત્સુક છે કે કમલનાથનું આગળનું પગલું શું હશે? આવી સ્થિતિમાં, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાએ આ બધા પ્રશ્નોના સ્પષ્ટ જવાબ આપ્યા છે.
કમલનાથે કહ્યું, “મેં સંજય ગાંધી અને રાજીવ ગાંધી સાથે સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. હું ત્યારથી ઇન્દિરા ગાંધીને ઓળખતો હતો. જ્યારે અમે બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં હતા, ત્યારે તેઓ રવિવારે અમને મળવા આવતા. અમે તેમની સાથે ફરવા જતા. રાજકારણમાં જોડાવાનો મારો કોઈ ઇરાદો નહોતો. મારા પરિવારનો ઇલેક્ટ્રિકલ બિઝનેસ હતો.”
હું ૧૯૭૬માં યુથ કોંગ્રેસમાં જોડાયો. ૧૯૭૭માં કોંગ્રેસ અને ઇન્દિરા ગાંધી હારી ગયા. આ પછી સંજય ગાંધીના નેતૃત્વમાં એક મોટું આંદોલન ફાટી નીકળ્યું. મેં દરેક જગ્યાએ સંજય ગાંધીને ટેકો આપ્યો. આ પછી ૧૯૭૯માં સંજય ગાંધીએ મને કહ્યું કે તમારે ચૂંટણી લડવી જોઈએ.
સંજય ગાંધીએ તેમને ચૂંટણી લડવા માટે પ્રેરણા આપી હતી.
કમલનાથે જણાવ્યું કે તેઓ રાજકીય દુનિયામાં કેવી રીતે પ્રવેશ્યા. કોંગ્રેસ નેતાએ કહ્યું, “સંજય ગાંધીની વાત સાંભળ્યા પછી, હું મારા જિલ્લા છિંદવાડા પાછો ગયો. અમારા પરિવાર પાસે ત્યાં જમીન હતી, મારો પરિવાર પાકિસ્તાનથી આવ્યો હતો. તેથી જ અમને છિંદવાડામાં જમીન મળી. જોકે, ત્યાં કોઈ શાળા-કોલેજો નહોતી, તેથી મેં બારમાંથી અભ્યાસ કર્યો. હું બહાર રહેતો હતો, પરંતુ ક્યારેક હું છિંદવાડા જતો હતો જેથી ત્યાં શું ચાલી રહ્યું છે તે જોઈ શકું.”
आज पूर्व प्रधानमंत्री स्वर्गीय श्री राजीव गांधी की पुण्यतिथि पर यह साक्षात्कार उनको श्रद्धांजलि है। इस साक्षात्कार में मैंने स्वर्गीय श्री राजीव गांधी और गांधी परिवार के साथ अपने रिश्तों तथा अन्य विषयों पर चर्चा की है।#RAJIVGANDHIDEATHANNIVERSARY pic.twitter.com/wM2kPRqZil
— Kamal Nath (@OfficeOfKNath) May 21, 2025
‘હું છિંદવાડાના વિકાસ માટે સાંસદ બન્યો’ – કમલનાથ
કમલનાથે માહિતી આપી હતી કે, “તે સમયે છિંદવાડાની સ્થિતિ સારી નહોતી. 95 ટકાથી વધુ લોકો ગરીબી રેખા નીચે હતા. આનો ઉકેલ શોધવો મારા માટે એક મોટો પડકાર હતો. ડિસેમ્બર 1979માં, મેં પહેલી વાર ચૂંટણી લડવા માટે મારું નામાંકન દાખલ કર્યું. મેં સાતમી લોકસભા ચૂંટણી લડી અને જીતીને સાંસદ બન્યો.”
‘પહેલાની લોકસભા આજ જેવી નહોતી’ – કમલનાથ
કોંગ્રેસના એક વરિષ્ઠ નેતાએ કહ્યું, “તે સમયે લોકસભા ખૂબ જ અલગ હતી. બાબુ જગજીવન રામ, બીજુ પટનાયક લોકસભામાં હતા. કમનસીબે, હવે ઘણા ફેરફારો થયા છે. તે સમયે, લોકસભામાં સારા ભાષણો અને ચર્ચાઓ થતી હતી. આજના સમયથી વિપરીત, તે દિવસોમાં તમે મુક્તપણે તમારા વિચારો વ્યક્ત કરી શકતા હતા.”
કેન્દ્રમાં કમલનાથની કારકિર્દીનો અંત કેવી રીતે થયો?
મધ્યપ્રદેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે તેઓ સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા સાંસદ હતા. તેમણે કહ્યું, “હું ચૂંટણી લડતો રહ્યો અને જીતતો રહ્યો. આ સાથે, હું સૌથી લાંબા સમય સુધી સંસદ સભ્ય તરીકે સેવા આપનાર બન્યો. જ્યારે મને મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી પદની જવાબદારી મળી, ત્યારે મારે સાંસદ પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું.”
તેમણે કહ્યું, “હું ધારાસભ્ય બન્યો અને મારા દીકરાએ સંસદની ચૂંટણી જીતી. આ સાથે સંસદમાં મારી કારકિર્દીનો અંત આવ્યો. જોકે, હું હજુ પણ પાછો જઈ શકું છું, પરંતુ હવે મને લાગે છે કે મેં કેન્દ્રમાં ઘણું કામ કર્યું છે. હવે હું મારા રાજ્યમાં રહેવા માંગુ છું.”
કમલનાથ કેન્દ્રમાં નહીં, રાજ્યમાં રહેવા માંગે છે
જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે મોટાભાગના નેતાઓ કેન્દ્રમાં રહેવા માંગે છે, તો તમને રાજ્યમાં રહેવાનું કેમ ગમે છે? પ્રશ્નના જવાબમાં કમલનાથે કહ્યું, “હું લાંબા સમયથી કેન્દ્રમાં છું, મેં કેન્દ્રીય મંત્રી પદની પડકારજનક જવાબદારી સંભાળી છે. જ્યારે હું પર્યાવરણ મંત્રી હતો, ત્યારે ઘણા પડકારો હતા. આબોહવા પરિવર્તન એક મોટો મુદ્દો હતો. જ્યારે હું વાણિજ્ય મંત્રી બન્યો, ત્યારે મેં રોકાણના મુદ્દાઓ પર ઘણું કામ કર્યું. હવે હું રાજ્ય માટે કામ કરવા માંગુ છું.”
