સોમવારે રાત્રે લખનૌની લોકબંધુ હોસ્પિટલમાં લાગેલી ભીષણ આગ પાછળનું સાચું કારણ હવે સામે આવ્યું છે. પાંચ સભ્યોની તપાસ સમિતિના અહેવાલ મુજબ, આગ શોર્ટ સર્કિટથી નહીં પરંતુ કોઈ દ્વારા પીવામાં આવેલી બીડી અથવા સિગારેટના સળગતા ટુકડાને કારણે લાગી હતી, જે બારીમાંથી હોસ્પિટલના સ્ટોરમાં પડી હતી. આ ઘટના 15 એપ્રિલની રાત્રે લગભગ 9.30 વાગ્યે બની હતી, જ્યારે હોસ્પિટલના બીજા માળે મહિલા દવા વોર્ડ પાસે આવેલા સ્ટોર રૂમમાં અચાનક આગ લાગી ગઈ હતી. દુકાનમાં કપાસ, સ્પિરિટ, મોજા અને કાગળના કાર્ટનના બંડલ હતા, જેમાં તરત જ આગ લાગી ગઈ. થોડી જ વારમાં, ધુમાડો આખા બીજા માળે ફેલાઈ ગયો અને દર્દીઓને બહાર કાઢવા પડ્યા.
તપાસ સમિતિને તેનો રિપોર્ટ રજૂ કરવા માટે 15 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ અધિકારીઓએ માત્ર ત્રણ દિવસમાં રિપોર્ટ તૈયાર કરીને સરકારને સુપરત કરી દીધો. રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે સ્ટોર રૂમમાંના બધા MCB અને સ્વીચો બંધ હતા, એટલે કે ક્યાંય પણ ઇલેક્ટ્રિક શોર્ટ સર્કિટના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી.
તપાસ રિપોર્ટમાં હોસ્પિટલની બેદરકારી પણ સામે આવી
રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે હોસ્પિટલ પરિસરમાં ધૂમ્રપાન કરવાની સખત મનાઈ છે, છતાં કોઈએ બીડી કે સિગારેટ પીધી અને વેન્ટિલેશન બારીમાંથી તે ટુકડો અંદર ફેંકી દીધો. આના કારણે દુકાનમાં રાખેલી જ્વલનશીલ સામગ્રીમાં આગ લાગી ગઈ. એટલું જ નહીં, હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટે ફાયર એનઓસીના નિયમોની પણ અવગણના કરી. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને પહેલાથી જ સ્ટોરમાં કાગળ અને કાર્ડબોર્ડ રાખવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો, તેમ છતાં તે દૂર કરવામાં આવ્યા ન હતા.
ટેકનિકલ પાસાઓ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું
રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે જે આઇસોલેશન વોર્ડમાં આગ લાગી હતી ત્યાંનું એસી પહેલાથી જ બંધ હતું. તેની સર્વિસ ત્રણ દિવસ પહેલા જ થઈ ગઈ હતી અને MCB પહેલાથી જ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. આનો અર્થ એ થયો કે આગ લાગવામાં વીજળીનો કોઈ રોલ નહોતો. નિરીક્ષણ દરમિયાન, તમામ એસી, લાઈટ અને પંખા સિસ્ટમની સ્થિતિ પણ તપાસવામાં આવી હતી અને તમામ જરૂરી એમસીબી બંધ મળી આવ્યા હતા.
તપાસ ટીમમાં સામેલ અધિકારીઓ
આ ગંભીર બાબતની તપાસમાં ડિરેક્ટોરેટ ઓફ ઇલેક્ટ્રિકલ સેફ્ટીના નિષ્ણાતો સુનિલ કુમાર, આનંદ ગુપ્તા, આરએન યાદવ અને મુલા સિંહ યાદવ સામેલ હતા. હોસ્પિટલ વતી, ડિરેક્ટર ડૉ. સંગીતા ગુપ્તા, સીએમએસ ડૉ. રાજીવ દીક્ષિત અને મેડિકલ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ડૉ. અજય શંકર ત્રિપાઠીએ પણ તપાસમાં સહકાર આપ્યો.
છેલ્લા વર્ષોમાં, ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર સરકારી હોસ્પિટલોમાં સુરક્ષા અને સુવિધાઓ સુધારવા માટે ગંભીર રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, રાજધાનીની એક મોટી હોસ્પિટલમાં આવી ઘટના વહીવટી બેદરકારીને ઉજાગર કરે છે. ખાસ કરીને જ્યારે સ્ટોરમાં જ્વલનશીલ પદાર્થો રાખવામાં આવે છે અને ધૂમ્રપાન પર પ્રતિબંધ હોય છે, ત્યારે આવી અકસ્માતની ઘટના ઘણા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ રિપોર્ટના આધારે સરકાર શું પગલાં લે છે.
