મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવતી લાડલી બહેન યોજના માટે નાણાકીય વ્યવસ્થા કરતી વખતે, સરકારે બે મુખ્ય વિભાગો – આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ અને સામાજિક ન્યાય વિભાગ – ના ભંડોળમાંથી મોટી રકમ વાળી છે. એપ્રિલ મહિનાના હપ્તાનું વિતરણ 2 મેથી શરૂ થઈ ગયું છે, પરંતુ આ માટે, આ બંને વિભાગોની યોજનાઓમાંથી કુલ 745 કરોડ રૂપિયા કાઢીને આ યોજનામાં રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. આ યોજના માટે આદિજાતિ વિભાગ પાસેથી ૩૩૫ કરોડ રૂપિયા અને સામાજિક ન્યાય વિભાગ પાસેથી ૪૧૦ કરોડ રૂપિયા લેવામાં આવ્યા છે. આ પહેલી વાર નથી જ્યારે આ વિભાગોના ભંડોળમાં કાપ મૂકવામાં આવ્યો હોય.
સરકારનો દાવો શું છે?
આ પગલાથી પ્રશ્નો ઉભા થયા છે કે શું સરકાર સામાજિક રીતે પછાત અને આદિવાસી સમુદાયોના કલ્યાણના ભોગે જાહેર કલ્યાણ યોજનાઓને ભંડોળ આપી રહી છે. આ વિભાગોની અનેક યોજનાઓ, જેમ કે આદિવાસી છાત્રાલયો, શિષ્યવૃત્તિઓ, સામાજિક સુરક્ષા પેન્શન અને શૈક્ષણિક સહાય, મર્યાદિત સંસાધનોને કારણે પહેલાથી જ પ્રભાવિત થઈ રહી છે. જોકે, સરકારનો દાવો છે કે લાડલી બેહન યોજના મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણ તરફ એક મોટું પગલું છે. પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ માટે અન્ય કલ્યાણ વિભાગોના બજેટમાં કાપ મુકવામાં આવશે તો લાંબા ગાળે તે સામાજિક અસંતુલન તરફ દોરી શકે છે.
