ભારતની અવકાશ એજન્સી ISRO એ અવકાશમાં મોટી સફળતા મેળવી છે. રવિવારે રાત્રે ISRO એ તેના SpadeX મિશન હેઠળ બીજી વખત ઉપગ્રહોને સફળતાપૂર્વક ડોક કર્યા. વાસ્તવમાં, અવકાશમાં ઉપગ્રહોને એકસાથે જોડવાની પ્રક્રિયાને ડોકીંગ કહેવામાં આવે છે અને તેમને અલગ કરવાની પ્રક્રિયાને અનડોકીંગ કહેવામાં આવે છે. પરમાણુ ઉર્જા અને અવકાશ વિભાગના રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) જીતેન્દ્ર સિંહે સોમવારે જણાવ્યું હતું કે ISRO એ તેના SpadeX મિશન હેઠળ ઉપગ્રહોનું બીજું ડોકીંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી બે અઠવાડિયામાં વધુ પ્રયોગોનું આયોજન છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી જીતેન્દ્ર સિંહે શું કહ્યું?
કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે X પરની એક પોસ્ટમાં કહ્યું, ‘ઉપગ્રહોનું બીજું ડોકીંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું છે તે જણાવતા આનંદ થાય છે. અગાઉ અહેવાલ મુજબ, PSLV-C60 SpadeX મિશન 30 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ 16 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ સવારે 06:20 વાગ્યે ઉપગ્રહોને પ્રથમ વખત સફળતાપૂર્વક ડોક કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૩ માર્ચ, ૨૦૨૫ ના રોજ સવારે ૯:૨૦ વાગ્યે તેને સફળતાપૂર્વક અનડોક કરવામાં આવ્યું. આગામી બે અઠવાડિયામાં વધુ પ્રયોગોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
પહેલા પ્રયાસમાં સફળતા
સ્પેડેક્સ ઉપગ્રહોનું ડોકીંગ અને અનડોકીંગ 460 કિમીની ગોળાકાર ભ્રમણકક્ષામાં 45 ડિગ્રીના ઝોક સાથે સફળતાપૂર્વક કરવામાં આવ્યું. આખી પ્રક્રિયા એક જ પ્રયાસમાં પૂર્ણ થઈ હતી, જે અવકાશ ટેકનોલોજીમાં ISRO ની ચોકસાઈ અને કુશળતા દર્શાવે છે. ઈસરોના ચેરમેન વી. નારાયણને મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે ‘આ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે અને હવે આગળની પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.’ ડોકીંગ ઓપરેશનને સફળ ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે તેમની ટીમે તેને બાળકની રમતની જેમ ચલાવ્યું.
ઇસરોએ આપી આ માહિતી
તે જ સમયે, ISRO એ તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે SpadeX ઉપગ્રહો (SDX-01 અને SDX-02) નો ડોકીંગ પ્રયોગ 20 એપ્રિલના રોજ રાત્રે 08.20 વાગ્યે બીજી વખત સફળતાપૂર્વક હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. નિવેદનમાં વધુમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘ડોકિંગ પછી, SDX-02 થી SDX-01 ઉપગ્રહમાં પાવર ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ પણ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેનાથી વિપરીત, જે 21 એપ્રિલના રોજ પૂર્ણ થયું હતું. આ પ્રયોગમાં, એક ઉપગ્રહમાં હીટર તત્વ બીજા ઉપગ્રહમાંથી પ્રાપ્ત શક્તિ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવ્યું હતું. અવકાશ એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે પાવર ટ્રાન્સફરનો સમયગાળો લગભગ ચાર મિનિટનો હતો અને ઉપગ્રહોનું પ્રદર્શન અપેક્ષા મુજબ હતું.
સ્પેડેક્સ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય
ગયા વર્ષે 30 ડિસેમ્બરના રોજ સ્પેડેક્સ મિશન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ઇસરોએ અવકાશમાં ડોકીંગ પ્રયોગ દર્શાવવા માટે બે ઉપગ્રહો – SDX01 અને SDX02 – કોઓર્બિટમાં મૂક્યા હતા. સ્પેસ સ્ટેશન અને ચંદ્ર પર અવકાશયાત્રીઓ મોકલવા, ચંદ્ર પરથી નમૂનાઓ પાછા લાવવા અને ભારતીય અવકાશ સ્ટેશનનું નિર્માણ અને સંચાલન જેવા ભવિષ્યના મિશન માટે સ્પેડેક્સમાં નિપુણતા મેળવવી મહત્વપૂર્ણ છે.
