ગોવાના કાંકણ વિસ્તારના મરાલી ગામના કેટલાક લોકોને બે મોટા પથ્થરો પર વિચિત્ર ગોળ નિશાન જોવા મળ્યા છે. આ નિશાન ગાલ્ગીબાગા નદીના સહાયક ભાગ પાસે, બેટાલાકાડલો વ્હેલ નામના નાના નાળામાં મળી આવ્યા હતા. મરાલી પોઇગિનીમ ગામનો એક નાનો ભાગ છે અને તેનું જંગલ કર્ણાટકના કારવાર જિલ્લાના મૈંગિની જંગલને જોડે છે. આ બંને પથ્થરો માંગિની જંગલમાંથી મળી આવ્યા હતા. એક પથ્થર પર 45 ગોળાકાર નિશાન છે અને બીજા પથ્થર પર 21 છે.
સ્થાનિક આદિવાસી ૭૬ વર્ષીય નારાયણ પુનો ગાંવકરે કહ્યું, “હું ૧૫ વર્ષની ઉંમરથી આ ગોળ નિશાનો જોઉં છું. અમારા વડીલો તેમને ‘ગુલ્યો’ કહેતા હતા. તેઓ માનતા હતા કે જ્યારે પાંડવો આ જંગલમાં આવ્યા હતા, ત્યારે તેઓએ રમત રમવા માટે આ નિશાનો બનાવ્યા હતા.”
આ શોધમાં સામેલ સોમનાથ ગાંવકરે કહ્યું, “સ્થાનિક માન્યતા એવી છે કે અહીં પહેલા બેતાલની પથ્થરની મૂર્તિ હતી, તેથી આ સ્થળને બેતાલકાડલો વ્હાલ કહેવામાં આવતું હતું. જોકે, તે મૂર્તિ હવે ક્યાંય જોવા મળતી નથી. પરંતુ લોકો હજુ પણ જંગલને સુરક્ષિત રાખે છે.”
ભૂગોળના શિક્ષક દેવેન્દ્ર તાવડકરના મતે, “આમાંના મોટાભાગના ગુણ ગોળાકાર છે. કેટલાક ઊંડા છે અને કેટલાક ઉપરછલ્લા છે.”
બિચોલિમ અને બાર્ડેઝમાં પણ આવા જ સંકેતો જોવા મળ્યા
તમને જણાવી દઈએ કે ગોવામાં મેટા બેસાલ્ટ ખડકો પર આટલા બધા ક્યૂપ્યુલ્સ મળી આવ્યા હોય તેવું આ પહેલી વાર બન્યું છે. અગાઉ, બિચોલિમ અને બાર્ડેઝના કેટલાક વિસ્તારોમાં સમાન ચિહ્નો મળી આવ્યા હતા, જે ‘માનકલા’ બોર્ડ ગેમ સાથે જોડાયેલા હતા. તમને જણાવી દઈએ કે માર્લીના આ નિશાન હવે વધુ પુરાતત્વીય તપાસની માંગ કરે છે. આ શોધ ઇતિહાસના કેટલાક અજાણ્યા રહસ્યો ઉજાગર કરી શકે છે.
